OMSCHRIJVING

De visuals of de buitenaanzichten  (external views) zijn de verschillende displays die men buiten de cockpit ziet m.a.w. de omgeving waarin men vliegt of de scenery.

De scenery voor een airliner-piloot beperkt zich tot de luchthaven en omgeving,  verder wat wolken en ‘blue sky’.

Toch moeten de ‘external  views’ zo goed mogelijk weergegeven worden wil je zoveel mogelijk genieten van de omgeving (scenery). Dit kan op verschillende manieren gebeuren :

  • Monitors
  • Flatscreen TV’s
  • Dataprojector(s)

.

PRO EN CONTRA’S

Om een keuze te maken tussen een monitor of TV-setup en het gebruik van dataprojectors (beamers) is een persoonlijke keuze. Meestal kiest men voor  monitors/TV’s wanneer men maar een beperkte ruimte heeft. Alhoewel met de huidige beamers dat geen probleem mag zijn.

De dataprojector (beamer) wordt meer en meer gebruikt door cockpitbouwers en vooral omdat de huidige apparaten de nodige technieken en mogelijkheden aan boord hebben die de beeldkwaliteit drastisch verbeteren.

Ook het gebruik van een ‘Short Throw’ beamer,  waarbij de mogelijkheid  geboden wordt vanop korte afstand te projecteren,  is een groot pluspunt.

.

.

.

.

.

.

Monitor/TV

Pro

  • Handig in een kleine ruimte (meerdere monitors/TV’s voor left front, front en right front views);
  • Zeer goede beeldkwaliteit.

Contra

  • Meerdere monitors of TV’s noodzakelijk;
  • Gebruik van een Matrox Triple head (extra onkost);
  • Hinder van de randen;
  • geen ruimtelijk effect;
  • geen dieptezicht.

Dataprojector(s)

Pro

  • Grote display;
  • Ruimtelijk effect;
  • Dieptezicht;
  • 225° FOV mogelijk.

Contra

  • Mindere beeldkwaliteit;
  • Duur onderhoud (lampen!);
  • Ventilatorgeluid.

Conclusie

Alle pro’s en contra’ op een rijtje gezet en de huidige mogelijkheden die er zijn bij een dataprojector heb ik gekozen voor deze laatste. En dit meer bepaald voor de BenQ MW811ST (opvolger van de BenQ MP782ST).

.

MUST HAVE

Het kiezen van de juiste projector is niet gemakkelijk. Je moet rekening houden met verschillende afmetingen : grote van de ruimte, hoogte, breedte, afstand oogpunt en projectievlak, positie van de projector, afstand lens en projectievlak.

Welke specificaties moet een projector hebben om te gebruiken bij een homecockpit :

  • DLP techniek (goede zwartniveaus – night flights;
  • Short Throw (of Ultra Short Throw);
  • WXGA resolutie (1280×800);
  • Minimum 2500 Ansi Lumens (lichtsterkte);
  • Minimum Contrast Ratio van 3000:1 (het verschil tussen wit en zwart);
  • Beeldverhouding van 16:10 (160 cm breedte = 100 cm hoogte);
  • Mogelijkheid in spiegelbeeld te projecteren;
  • Mogelijkheid op zijn kop te projecteren.

.

RESOLUTIE VERSUS CONTRAST

Dikwijls heeft men een dilemma om een keuze te maken tussen beamers met een betere resolutie of een beter contrast.

Ikzelf en cockpitbouwers met een 225° FOV-setup en 3 beamers kiezen voor de betere resolutie (WXGA). Een beamer met daarbij een hoger contrast is altijd meegenomen.
Je kan met WXGA een breder beeld projecteren en is dus een aanrader voor degenen die kiezen voor een 225° FOV-setup.

Het contrast van de huidige DLP-projectors voldoet wel maar LCD-projectors hebben een hoger contrast. Het nadeel weer hierbij is dat bij LCD-projectors tijdens een nachtvlucht het zwart niet helemaal zwart is maar grijs.

Het gebruik van een hogere resolutie is ook weer dat je dikwijls moet inboeten aan frame rates …

.

NATIVE RESOLUTIE EN MAXIMUM RESOLUTIE

Dikwijls is er verwarring tussen ‘native’ resolutie en maximum resolutie en het gebruik ervan.
Waarom deze 2 specificaties en wat is eigenlijk het verschil ?

Het is eigenlijk vrij eenvoudig. Elke projector is opgebouwd uit microdisplays, of het nu LCD, DLP-of LCOS-chips zijn. Op deze microdisplays zit een vaste reeks van pixels. Die vaste reeks van pixels staat bekend als de native resolutie van de projector. Dus native resolutie is de eigenlijke, echte, fysieke resolutie van de projector. De projector zal nooit in staat zijn om meer feitelijke pixels weer te geven dan die op de microdisplays of chips zitten.

Dus wat is dan de maximale resolutie?
Deze waarde heeft niets te maken met de fysieke display van de projector. In plaats daarvan heeft het te maken met de signaalformaten.
Computer-en videosignalen komen in een breed scala van resolutieformaten. En elke projector is geprogrammeerd om veel van die verschillende signalen te herkennen. Maximale resolutie is het hoogste resolutiesignaal dat de projector is geprogrammeerd voor het verwerken en weergeven.

Wanneer een projector een signaal binnen krijgt dat niet overeenkomt met zijn native resolutie, moet dat signaal geconverteerd worden naar het formaat van de native resolutie om correct weer te geven. Dit conversieproces wordt vaak aangeduid als schaalvergroting/verkleining (scaling).

Dus bijvoorbeeld, laten we aannemen dat u een videoprojector met een native resolutie van 1280×800 hebt en die in staat is de weergave te geven van een HDTV 1080i signaal. Dat betekent dat de fysieke pixel van de projector matrix 1280 pixels breed en 800 pixels hoog is. Echter, elk frame van een video in HDTV 1080i signaal bevat 1920×1080 pixels, dat is veel meer dan de projector heeft op de fysieke display. Dus om het 1080i signaal weer te geven door de projector moet deze comprimeren in een 1280×800 formaat. De projector is in staat dit te doen omdat deze is geprogrammeerd om de compressie te doen van 1920×1080 naar 1280×800. De maximum resolutie geeft dus een “scalled image” weer in de native resolutie.

Dus als 1920×1080 de hoogste resolutie is waarvoor de projector is geprogrammeerd om te herkennen en te comprimeren in zijn native display, dan is 1920×1080 bekend als de maximale resolutie van deze projector.

Het is dus aan te raden de ‘native resolutie’ te gebruiken. Voor de BenQ MW811ST is dat 1280×800. De maximum resolutie van deze projector is 1600×1200.

.

NVIDIA INSPECTOR

Ik heb opgemerkt dat bij het projecteren van een beeld van 3m op 1,80m de kwaliteit niet altijd overeenkomt met die wat je ziet op een normaal monitorformaat (19 of 22 inch).

Vooral de omlijningen of contouren van een object zoals bij een aircraft of runway zijn niet mooi afgelijnd. Deze zijn meestal gekarteld of in trapvorm (jagged).

.

.

.

.

.

.

.

Ik heb dit een beetje opgelost door te projecteren in de hoogste resolutie (1600×1200). Dan worden de gekartelde omlijningen kleiner weergegeven en zijn dus minder zichtbaar.

De ideale oplossing is dit dus niet. Om dit probleem echt aan te pakken moet er gesleuteld worden aan de ANTI-ALIASING.

Anti-Aliasing kan je aanvinken in FS maar geeft dikwijls te weinig resultaat.

Een beter resultaat verkrijgt men door de instellingen van de videokaart te veranderen. Dit kan rechtstreeks gedaan worden via het Control Panel van de videokaart of via programma’s zoals nHancer of NVidia Inspector.

nHancer is beperkt voor Nvidia-drivers tot 25x.xx. Voor Nvidia-drivers met een hogere nummer (dus vanaf 257.21)  is Nvidia Inspector geschikt.

NHancer en Nvidia Inspector zijn handige applicaties die de driver en hardware-informatie leest van de GeForce-kaarten. Alleen dus geschikt voor Nvidia-drivers.
Met deze tools kan je de GF-kaart naar je hand zetten en dus ook instellingen die nuttig zijn voor FS9 of FSX.

Bij de Nvidia Inspector is er een extra  ‘feature’ om de GF-kaart te overclocken.

Hoe gebruiken voor FS9 of FSX ?

  • Download Nvidia Inspector (v1.959) en unzip in een willekeurige folder;
  • Maak een shortcut in het bureaublad;
  • Run NvidiaInspector.exe (niet noodzakelijk om eerst via je Nvidia Control Panel iets aan te klikken betreft D3D);
  • Klik op de knop zoals hieronder is aangeduid;
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
  • Typ bovenaan in het Profile-vakje ‘MS Flight’ en klik op de pijl naast het vakje (zie hieronder). Dit brengt u naar een lijstje met oa. MS FLIGHT SIMULATOR 2004 en MS FLIGHT SIMULATOR X. Kies de juiste FS;
  • Maak de volgende veranderingen zoals te zien is op de tekening. Deze instellingen veranderen niets aan andere profielen maar enkel voor FS9 of FSX (volgens keuze);
.
Opm : Deze veranderingen zijn enkel van toepassing voor één kaart, niet voor SLI. Wanneer men SLI gebruikt en je weet de juiste SLI-instellingen, kan men die instellingen toepassen.
.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Wanneer alles is ingesteld, klik op ‘APPLY PROFILE’;

Zorg ervoor dat in FS9/FSX ‘Anti-Aliasing’ (AA) is uitgevinkt en zet ‘Fliltering’ op ‘Trillinear’.

Opm :

Wanneer men wenst 8xSQ in te stellen of een ander AA-level is het eenvoudig de ANTIALIASING -SETTING te kiezen en vervolgens een keuze te maken in de dropdown-box.

8xS en daarboven controleert de ‘Autogen SHIMMER’ (geflikker) en de kwaliteit van VC cockpits bij high-end vliegtuigen.

In een 225° FOV-setup werkt men meestal in FS9/FSX in “full screen”-mode.

 

 

 

.

CALCULATORS

Een handig hulpmiddel om je te helpen bij de keuze van een beamer is het gebruik van de Calculator;

Deze online-tool is te vinden bij verschillende projectorproducenten waarbij men verschillende afstanden kan berekenen en dit bij elke plaatsbepaling van de projector.

Zo kan zelf berekenen welke projector het best past bij de beschikbare ruimte.

.

*** BenQ Calculator ***

*** Projector Calculator voor verschillende merken en types ***

.

BENQ MW811ST

.

De projector BenQ MW811ST heb ik gekocht bij A&C Presentations (Genk) . Deze firma heeft zijn hoofdzetel in Alblasserdam (NL) en heeft filialen in Ijsselmuiden (NL) en Genk (B).


Deze firma is ver één van de goedkoopste in de Benelux. Hun verkoopprijs vergeleken met de computershop om de hoek ligt +-op € 500 goedkoper.

A&C Presentations heeft trouwens een ruime keuze in beamers en hun service is snel en correct (Snelle antwoorden op emails en leveringstijd komt overeen met de afspraken).

*** Specificaties MW811ST ***

.

.

.

.

.

.

.

.

PROJECTOR SETUP

.

Voor dat men over gaat tot de keuze van een projector is het belangrijk een planning te maken. D.w.z. te beginnen met een tekening van de projectieruimte of cockpitroom en verschillende opmetingen te doen :

  • Afstand oogpunt tot projectievlak (radius);
  • Afstand lens tot projectievlak;
  • Projectiehoek vanaf projector tot projectievlak (FOV = Field of view);
  • Beschikbaar projectievlak in breedte en hoogte;
  • Plaats van de projectorlens (denk eraan dat de projector groter is dan alleen de lens …).
  • Cockpit fysisch oogpunt = FS9(X) software oogpunt !

.

Met deze informatie is het veel gemakkelijker om een keuze te maken voor een geschikte projector.

De native resolutie van de BenQ MW811ST is 1280 x 800 maar ik heb de videokaart waarop deze beamer is aangesloten ingesteld op 1600 x 1200. Dit is de maximum resolutie dat deze beamer aankan.

Daar het beeld een grootte heeft van 295 cm x 189 cm zijn de pixels ook groter waardoor je een grover beeld krijgt. Daarom het gebruik van een maximum resolutie zodat het beeld iets fijner wordt (kleinere pixels).

.


.

.

.

.

.

.

.

.

.

225° FOV VISUAL SYSTEM

Wanneer je voldoende ruimte ter beschikking hebt en genoeg centjes kan je misschien uitpakken met een 225° FOV visual systeem. M.a.w. een 225 graden projectievlak (= gezichtsveld) waarbij men al naar achter-links en achter-rechts kan kijken.

Een specialist ter zake is de Noor Ivar Hestnes. Hierbij een paar foto’s van zijn prachtige setup.

.

.

.

.

.

.

.

.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van 3 projectors, een 225° gebogen projectiescherm en ‘Warping’ software. Deze warping software dient om de geprojecteerde beelden juist op het gebogen scherm te projecteren.

De warping software die hiervoor kan gebruikt worden zijn ‘Gamewarping‘ of  ‘Nthusim‘.

.

.

.

*** Download manual 225° Visual System ***

 

FS ‘Crabbing’-effect

Om wat meer ruimte te hebben achter de cockpit en vooral ook om de cockpit later mooi af te schermen met een donker gordijn heb ik deze een 65 cm naar voren geschoven.

Nu dat ik korter bij de projectie display zit heb ik het FS ‘crabbing’ effect (FS is niet gemaakt voor cockpits met een linkse of rechtse stoel).  M.a.w. wanneer ik mooi ben opgelijnd met de runway (bv. in final en zonder wind) is het juist of ik schuins (in crab) naar de landingsbaan vlieg.

Om dit probleem op te lossen heb ik een paar aanpassingen moeten doen in de panel.cfg van het vliegtuig.

Je heb 3 mogelijkheden :

1. Het beeld is OK vanuit de Capt-stoel maar een ‘crabbing’-beeld vanuit de F/O-stoel;
of
2. We hebben een ‘crabbing’-beeld aan beide zijden;
of
3. Het beeld is OK vanuit de F/O-stoel maar een ‘crabbing’-beeld vanuit de Capt-stoel.

Dit wordt gecontroleerd met VIEW_FORWARD_EYE en VIEW_FORWARD_DIR onder de [VIEWS]-hoofding in de panel.cfg van het vliegtuig.

De waardes hieronder zijn de waardes die ik gebruikt heb in FS9 voor een juiste JETSTREAM 737-800 CAPT stoel en dit zonder ‘Crabbing’. Deze waardes kunnen gebruikt worden als referentie voor andere setups. Het is dan ook de bedoeling wat te ‘spelen’ met de vermelde waardes zodat men uiteindelijk een optimaal beeld krijgt.

//Move eyepoint: Left/Right (neg – left), Up/Down (neg – down), Forward/Back (neg – back)
VIEW_FORWARD_EYE=-1.0, 1.0, 0,0

//Rotate view in Pitch (Up – neg), Roll (Left – neg), Heading (Left – neg)
VIEW_FORWARD_DIR=0.0, 0.0, 5.0 

Het ‘Crabbing’-probleem kan ook verminderd worden door terug verder te gaan zitten van de projectie display of de zoom te verminderen naar .35 of .40. Hardwarematig kan het ook verbeterd worden door de projector te verplaatsen naar links of rechts.